6 Triết lý Học tập từ Six Seconds - Mental Wellbeing Việt Nam

Dựa trên kinh nghiệm và nghiên cứu hàng thập kỷ về phương pháp học tập chuyển đổi, Six Seconds tổ chức phi lợi nhuận lớn nhất thế giới trong lĩnh vực phát triển và đào tạo trí tuệ cảm xúc (EQ) do một nhóm các chuyên gia giáo dục, giáo sư, tiến sĩ tâm huyết thành lập năm 1997 tại California, Hoa Kỳ với mục tiêu đào tạo “một tỷ người trên thế giới thực hành EQ” đã đề xuất sáu triết lý học tập (The Six Seconds Learning Philosophy)

Triết lý học tập của Six Seconds là bộ niềm tin cốt lõi về học tập (a set of core beliefs about learning), dựa trên nghiên cứu khoa học về não bộ và nhận thức con người (neuroscience), giúp tối ưu hóa những trải nghiệm học tập và nâng cao hiệu quả cho bất kỳ ai khi ứng dụng.

ĐỊNH NGHĨA

1. Sự thông thái có sẵn trong mỗi người (Wisdom lives within)

Đây là một nguyên tắc đơn giản nhưng có sức ảnh hưởng lớn trong cách chúng ta tương tác với người khác. Nếu chúng ta thật sự tin rằng mỗi người đều có sự khôn ngoan bên trong, vai trò của người đào tạo không phải là “truyền đạt” kiến thức mà là “khai mở” những hiểu biết sẵn có, không phải là “đưa” những hiểu biết vào trong người khác (put the insight into people) mà là giúp “kích thích” những hiểu biết sẵn có (help elicit the insight). Điều này giúp chúng ta nhìn nhận mỗi người như những cá nhân đầy tiềm năng, hoàn chỉnh và tự có câu trả lời.

Đặt câu hỏi, đừng nói (Ask, don’t tell): Nhiệm vụ của người đào tạo là lắng nghe nhiều hơn, đặt câu hỏi (self-reflection asking questions) và tạo không gian, cho thời gian để người học tự chiêm nghiệm (self – reflection) và tìm ra câu trả lời của chính mình, thay vì chỉ cho họ phải làm gì. Hãy khuyến khích sự tò mò, yêu cầu diễn giải lại, yêu cầu tổng hợp hoặc tóm tắt, chia sẻ sự suy ngẫm của bạn, tập trung vào những khái niệm sâu sắc thay vì chỉ tìm kiếm “câu trả lời đúng.” Đừng chỉ đọc slide – hãy đặt câu hỏi về những gì có trong slide.

2. Không có khuôn mẫu chung cho tất cả (No way is the way)

Không có “một kích cỡ phù hợp cho tất cả – one size fits all,” vì vậy chúng ta cần chấp nhận sự khác biệt và cá nhân hóa (differentiate and personalize). Mọi người tham gia, suy nghĩ và xử lý thông tin theo cách riêng, ảnh hưởng bởi bản sắc (identity), văn hóa, trải nghiệm sống (culture and lived experience), kiểu não bộ (brain styles), tính cách (personalities) và cách tiếp cận thông tin khác nhau (processing information).

Mọi người học theo nhiều phong cách khác nhau (learning styles), vì vậy người hướng dẫn cần linh hoạt và hỗ trợ học viên tìm ra phương pháp học phù hợp, mở rộng khả năng thay vì yêu cầu họ làm theo cách của bạn.

Việc học cần được thiết kế để tạo ra những trải nghiệm đa giác quan (multi-sensorial experiences), với sự tham gia của tất cả các giác quan, không chỉ nghe mà còn đứng lên thuyết trình, đặt câu hỏi và tham gia thảo luận nhiệt tình. Cơ thể và tâm trí (the body and the mind) cần phải hoạt động đồng thời. Sự chân thật mang lại giá trị lớn hơn một kịch bản (Authenticity provides more value than a script.)

3. Quá trình trải nghiệm chính là nội dung học (Process is the content)

Quá trình trải nghiệm chính là nội dung học. Học hỏi đến từ trải nghiệm (experiencing) và suy ngẫm (reflecting) – làm, suy nghĩ và cảm nhận (doing, thinking, and feeling). Cách chúng ta tương tác với chính mình và với người khác trọn vẹn trong từng buổi học có ảnh hưởng đến kết quả không kém gì “nội dung”.

Là những nhà giáo dục (educators, trainer), chúng ta thường chỉ tập trung vào “nước”, nhưng thực ra phần quan trọng nhất khi chúng ta giảng dạy là quá trình. Quá trình này cần được lồng ghép vào bài học, không chỉ là tư duy mà còn là cảm xúc và hành động. Điều này có nghĩa là không chỉ có những từ ngữ trên slide mà mọi người nhớ. Điều quan trọng là trải nghiệm mà họ có khi đọc slide đó. Nó không chỉ là những gì ở trên mặt, phía trên mặt nước của tảng băng, mà là những gì diễn ra ở dưới sâu trong những vùng ẩn giấu. Không chỉ là lời nói, mà là cảm giác của mọi người về điều đó.

Trong coaching, điều này có nghĩa là cách bạn tương tác với khách hàng quan trọng hơn những thông điệp “cụ thể” bạn truyền đạt (the way you interact with your client is more important than the “factual” messages you deliver). Nguyên tắc này nhắc nhở chúng ta rằng học tập tối ưu đến từ việc làm gương (role modeling); nói và làm đi đôi với nhau. Hãy tạo ra quá trình học tập hiệu quả (powerful learning process) với các bước: Tham gia, Kích hoạt, Suy ngẫm (Engage, Activate, Reflect)

4. Học đi đôi với hành (1, 2, 3 Pasta)

“Một, hai, ba, nhảy đi” – Cô Annabelle Jensen, chủ tịch Six Seconds, chia sẻ: “Những gì chúng ta cần là mọi người nhảy vào hành động. Biết thôi chưa đủ.” Trí tuệ bao gồm kiến thức (knowledge), nhận thức (awareness) và khả năng ứng dụng vào thực tế ra được quyết định (decision making).

Six Seconds khác biệt vì không chỉ chú trọng đến việc mọi người hiểu EQ, mà còn quan tâm đến cách họ áp dụng các kỹ năng và nguyên tắc này trong cuộc sống hàng ngày để tạo ra những thay đổi tích cực. Cuối mỗi buổi học, hãy dành thời gian để xác định những bước tiếp theo bạn sẽ làm để triển khai ngay những hiểu biết mới vào thực tế. Trainer có thể giao nhiệm vụ sau bài học, và có thể yêu cầu học viên làm một việc gì đó để kết nối trải nghiệm học tập với cuộc sống thực của họ (connect the experience of learning to their real life)

5. Cá không nói chuyện về nước (Fish don’t talk about water)

Nguyên tắc này là một phép ẩn dụ (metaphor). Cá không nói về nước bởi vì nước ở xung quanh chúng, chúng coi đó là điều hiển nhiên. Cũng như chúng ta thường không chú ý đến không khí mình đang thở.

Điều này có nghĩa là cả người học và người hướng dẫn đều cần phải ra khỏi vùng an toàn của mình một chút và bước vào vùng thử thách – “vùng đất chưa biết: the land of the unknown): mở rộng các góc nhìn, thoải mái với những bất đồng khi thảo luận, khuyến khích tham gia những điều chưa bao giờ làm, mạnh dạn đặt những câu hỏi khó, trải nghiệm sự mới mẻ… Căng thẳng ở mức độ vừa phải đôi khi lại có giá trị.

6. Cảm xúc thúc đẩy con người (Emotions drive people)

Nguyên tắc này dự trên một sự thật cơ bản trong thần kinh học (a fundamental truth of neuroscience): chúng ta không chỉ là sinh vật lý trí (rational). Nếu bỏ qua cảm xúc, chúng ta sẽ trả giá. Cảm xúc ảnh hưởng đến mọi quyết định, suy nghĩ và cảm nhận của chúng ta, thay đổi cách chúng ta nhìn nhận thế giới và đưa ra lựa chọn. Nó tác động đến từng tế bào trong cơ thể, kể cả những tế bào trong não và mắt. Loại bỏ cảm xúc là một sai lầm nghiêm trọng, vì cảm xúc nuôi dưỡng đam mê, sáng tạo, tình yêu và khả năng đổi mới. Cảm xúc giúp chúng ta sống trọn vẹn và thúc đẩy hành động.

Cảm xúc là những tín hiệu quý giá giúp chúng ta phát triển, kết nối và tìm ra mục đích sống. Khi chúng ta học cách sử dụng cảm xúc đúng cách, nó giúp chúng ta đưa ra quyết định hiệu quả hơn, kết nối với người khác dễ hơn, tìm thấy được mục đích cần theo đuổi, từ đó dẫn đến sống một cuộc đời trọn vẹn hơn (whole-hearted life).

Cảm xúc tạo ra năng lượng. Cảm xúc cũng có thể khiến chúng ta bị mắc kẹt trong những thói quen, mô thức cũ hoặc thúc đẩy chúng ta tiến về phía trước với động lực mạnh mẽ (powerful motivators).

Chúng ta không thể chỉ dựa vào phân tích lý trí; hãy kết hợp cảm xúc (feeling) + suy nghĩ (thinking) và hành động. Khối óc + Trái tim + Đôi tay (Head + Heart + Hands. Kết nối và nhận diện cảm xúc của mình và người khác. Không ngừng khơi dậy sự tò mò khi học hỏi bất kể độ tuổi nào.

Sau khi đã tìm hiểu qua 6 triết lý học tập được gợi ý từ Six Seconds, hãy sáng tạo và áp dụng các nguyên tắc này thật hiệu quả và linh hoạt trong công việc, trong học tập và cuộc sống riêng của bạn.